علاوه بر زندگى جمعى ، در زندگى خصوصى هم انسان نياز به دوست دارد تا به او پناه ببرد و سرمايهء دوستى هم چيزى نيست جز اعتماد . حديث مىفرمايد : در آخر الزمان دوست واقعى كم است ، اگر چه دوست نمايان بسيارند كه دليل آن غلبهء مادّىگرى بر جوامع است وجايىكه روح مادّىگرى حاكم شد اعتماد باقى نمىماند . اين دغل دوستان كه مىبينى * مگسانند گرد شيرينى دومين چيزى كه حديث اشاره مىكند درهم حلال است كه در آخر الزمان كم پيدا مىشود . در عصر و زمان ما ، به چند دليل مال حلال كم شده است : 1 . ارتباط جوامع بشرى با هم ، كه موجب شده است مواد غذايى از خارج وارد شود و حلال و حرام بودن و طهارت و نجاست آن مشخّص نباشد و اينكه از طريق ظلم بدست آمده است يا خير ؟ 2 . مسألهء بانكهاست - كه بايد باشد و در غير اين صورت اقتصاد از بين مىرود - ولى حلال و حرام در اين بانكها با هم مخلوط مىشود . 3 . غلبهء روح مادّيگرى كه سبب تجاوز به حقوق يكديگر مىشود . از طرفى هم ما مكلّف به ظاهر هستيم كه آنچه از بانكها مىگيريم حلال است چون شبههء محصوره‌اى است كه همهء اطرافش محلّ آزمايش يا امتحان نيست ، و آنچه از خارج مىآيد طبق قاعدهء « يَد » حلال است ، امّا آثار واقعى خود را دارد . شخصى به محضر رسول اكرم صلى الله عليه و آله رسيد و گفت : « احِبُّ ان يُستَجَابَ دُعائي ؛ دوست دارم كه دعايم مستجاب شود ، حضرت فرمود : طَهِّرْ مأكَلَكَ وَلاتُدْخِلْ بَطْنَكَ الحَرامَ ؛ خوراك خود را حلال كن » . « 1 » اين آثار واقعى است كه با خوردن مال حرام به وجود مىآيد كه تاريكى قلب مىآورد و نورانيّت را مىگيرد ، توفيقات را سلب مىكند و مانع استجابت دعا مىشود .

--> ( 1 ) بحارالانوار ، ج 90 ، ص 373 .